Adil Kelime Sorusu Hazırlama: Tanım, Alternatif Cevap ve Düzeltme Dosyası

Bir sorunun tek doğru cevabı olması, editörün aklında yalnız bir kelime bulunmasıyla sağlanmaz. Tanımın başka hangi makul cevapları ürettiği de sınanmalıdır. Burada soru yazma, belirsizliği bulma ve oyuncu raporunu gerekçelendirme adımları aynı inceleme dosyasında toplanıyor.

Yayın öncesi küçük karşı okuma

Taslak soruyu cevapla birlikte değil, önce yalnız tanımıyla başka birine verin. Bulduğu alternatifleri kaydedin. Sonra hedef kelimenin hangi özelliğini yazmadığınız için o alternatifin oluştuğunu bulun. Alternatifi sırf planladığınız cevap olmadığı için yanlış saymayın.

Tanımın yanına bir gerekçe satırı ekleyin: “Ataş diyorum; çünkü kâğıdı delmeden, telin kıvrımıyla bir arada tutuyor.” Bu satır zımba gibi yakın adayları hangi özelliğin elediğini açıklar. Açıklayamıyorsanız soru daha fazla çalışma ister.

İyi Bir Kelime Sorusu Nasıl Yazılır

İyi bir kelime sorusu, cevabı gizlerken onu bulmak için yeterli bilgi verir. Tanımı uzatmak tek başına soruyu iyileştirmez. Kullanılan her ayrıntı ya kavramı açıklamalı ya da güçlü bir alternatifi elemelidir.

Bir taslağı adım adım düzeltelim

İlk taslak: “Bir şeyi gösteren çizim.” Beklenen cevap “harita”, fakat şema ve plan da akla geliyor. İkinci taslak: “Yeryüzünün tamamını veya bir bölümünü belli bir ölçekte düzlemde gösteren çizim.” Yeryüzü ve ölçek bilgisi adayları daraltıyor. “Çok kullanılan, faydalı çizim” eklemek ise ayırıcı bilgi sağlamaz.

Bu örnek tanım kurma alıştırmasıdır. Canlı havuza eklemeden önce terimin sözlük anlamı, hedef uzunluk ve olası başka cevaplar ayrıca kontrol edilmelidir.

Cevabı tanımın içinde vermeyin

“Yönetim işini yapan yönetici” gibi bir tanım hem kökü açığa çıkarır hem de kişi ile işi karıştırabilir. Önce sorunun hangi tür cevap istediğini belirleyin: Kişi mi, nesne mi, eylem mi? Ardından cevabın ayırt edici görevini başka sözcüklerle anlatın. Sadece eş anlamlı sıralamak çoğu zaman belirsizliği çözmez.

Yayımlamadan önce bir karşı aday bulun

1. Tanımı okuyup beklenen cevabı yazın.
2. Aynı harf sayısında başka bir makul aday arayın.
3. Karşı adayın uymadığı ifadeyi gösterin.
4. Böyle bir ifade yoksa tanımı değiştirin.
5. Türkçe yazımı ve sözcük türünü kontrol edin.

Tanımı başka birinin cevabı görmeden çözmesi, editörün kendi cevabına fazla alışmasından kaynaklanan sorunları yakalayabilir. Bu adım yapılmadıysa yapılmış gibi belirtilmemelidir.

Zorluk ile gereksiz kapalılığı ayırın

Az bilinen bir kelime zor olabilir; eksik veya yanıltıcı bir tanım da zor görünür. İkinci durumda kelime bilgisi yerine tahmin sınanır. Zor bir soruda bile ipucunun hangi eksik bilgiyi sağladığı açıklanabilmelidir. Rapor geldikten sonra tanımı düzeltmek mümkündür; eski oyun kayıtlarını silmek gerekmez. Kelime Rotası’ndaki soru önerileri de doğrudan yayına girmek yerine inceleme sürecinden geçer.

Bir Tanımın Belirsiz Olduğu Nasıl Anlaşılır

Bir sorunun zor olması ile belirsiz olması farklı sorunlardır. Bilmediğiniz tek bir kelimeye açıkça yönelen tanım zor olabilir. Bildiğiniz iki farklı kelime tanımın tamamına, harf sayısına ve sözcük türüne aynı ölçüde uyuyorsa belirsizlik ihtimali vardır.

Neden ve sebep örneği

Beş harfli “Bir olayın olmasını sağlayan sebep” tanımı için “neden” ve “sebep” adaylarını yazın. İkisi de istenen uzunluğa uyar. Tanımın kalanında bir ayrım yoksa oyuncudan birini tahmin etmesi beklenmemelidir. Çözüm, doğru cevabı yalnız editörün bilmesi değil, tanımı ayırıcı hale getirmek veya alternatif cevap desteğini değerlendirmektir.

Belirsiz görünen ama elenebilen aday

“Bir değerlendirmede esas alınan ölçü” için ölçüt ve ölçüm aynı uzunluktadır. Fakat ölçüm bir büyüklüğü belirleme işlemiyle, ölçüt değerlendirme esasıyla ilgilidir. Tanımdaki “değerlendirmede esas” bölümü ikinci kelimeyi ayırır. Bir adayın ilk iki sözcüğe uyması, bütün tanıma uyduğu anlamına gelmez.

Dört kısa kontrol

1. Her iki adayın standart yazımını sözlükte kontrol edin.
2. Harf sayılarını ayrı ayrı sayın.
3. Tanım isim isterken adaylardan birinin fiil olup olmadığına bakın.
4. Tanımın tamamını her iki aday için de sınayın.

Adaylardan biri bu kontrollerde eleniyorsa önce kendi okuma hatanızı not edin. İkisi de kalıyorsa soru raporu anlamlıdır.

Raporu yeniden üretilebilir yazın

“Bu soru yanlış” yerine “Beş harfli cevap için neden ve sebep kelimeleri tanımın tamamını karşılıyor; tanımda ikisini ayıran bir özellik göremedim” yazın. Bu açıklama editöre sorunu tekrar kurma imkânı verir. Tek bir oyuncunun yanlışı veya düşük doğruluk oranı ise tek başına belirsizliği göstermez. Soru yazımı rehberinde tanıma nasıl ayırıcı özellik ekleneceğini görebilirsiniz.

Bir Kelime Oyunu Sorusunu Raporlamadan Önce Neleri Kontrol Etmeli

Yanlış cevabınız bir soru hatasından kaynaklanmış olabilir; ancak önce yazım, uzunluk ve tanımın tamamına uyumu kontrol edin. İyi bir rapor, editörün sizin gördüğünüz sorunu aynı biçimde yeniden inceleyebilmesini sağlar.

Üç hata türünü ayırın

Bilmediğiniz bir kelimeyle karşılaşmak tek başına hata değildir. Tanımın ne istediğini anladıktan sonra kendi adayınızı yeniden sınayın.

Somut alternatif raporu örneği

“Soru beş harf istiyor ve bir olayın sebebini soruyor. Beklenen neden cevabına ek olarak sebep de aynı uzunlukta ve aynı anlamı karşılıyor. Tanımda bu iki kelimeyi ayıran bir bölüm göremedim. İki kelimenin sözlük anlamlarının karşılaştırılmasını rica ediyorum.”

Bu örnekte alternatif, uzunluk ve sorunlu ayrım açıkça belirtilmiştir. “Puanım gitti, soru yanlış” ise sorunun nerede olduğunu açıklamaz. Sözlükte kontrol ettiğiniz belirli anlamı da ekleyebilirsiniz.

Rapor nereden gönderilir?

Tur sonundaki soru incelemesinde rapor aracını kullanın; ilgili soru kimliği bağlama eklenir. İçerik yazısındaki hata için iletişim formuna sayfa adresini ve düzeltilmesini önerdiğiniz cümleyi yazın. Kişisel bilgi, parola veya başka oyuncuya ilişkin özel veri göndermeyin; sorunu anlatmak için bunlar gerekli değildir.

Gönderince ne olur?

Rapor otomatik olarak soruyu silmez. Yönetim tarafında incelenebilir, tanım değiştirilebilir veya soru arşivlenebilir. Geçmiş oyun kayıtları korunur. Yanıt ya da değişiklik süresi garanti edilmez. Aynı raporu art arda göndermek yerine ilk açıklamayı somutlaştırın. Birden fazla makul aday sorunu varsa belirsizlik kontrolündeki dört adımı kullanabilirsiniz.

Ataş sorusunun iki sürümü

İlk taslak: “Kâğıtları bir arada tutan araç.” Bu ifadeye ataş, zımba ve başka tutucular yaklaşır. İkinci taslak: “Kâğıtları delmeden bir arada tutmak için kullanılan kıvrılmış tel parçası.” İkinci sürüm hedef adayı belirginleştirir; yine de yerleşik sözlük anlamı ve uygun harf sayısı kontrol edilmelidir.

1. İlk taslağın eksik ayırıcı özelliğini yazın.
2. İkinci taslakta bu işi yapan ifadeyi işaretleyin.
3. Renk veya marka bilgisinin neden gerekli olmadığını açıklayın.

Hamdi Sarıkaya

Hamdi Sarıkaya, Kelime Rotası’nın yayın sorumlusudur. Site, soru havuzu ve kullanıcı geri bildirimleri bu yayın sorumluluğu altında yönetilir.

Yayın ilkelerimiz