Rehberin bölümleri
Bir oyuncu soruyu yanlış cevapladığında kelimeyi bilmediğini düşünmek kolaydır. Fakat soru önce hesap, sonra harita okuma, ardından kelime hatırlama istiyorsa hata başka basamakta oluşmuş olabilir. Kötü soru her zaman zor soru değildir; bazen ölçmek istediği beceriyi görünmez hale getiren sorudur. Kurmaca bir sayı örneğini parçalara ayıralım.
Gizli basamakları açın
Taslak soru: Bir kenarı dört, öteki üç birim olan dikdörtgenin çevresindeki birim sayısıyla aynı harf sayısına sahip, yol gösteren kişi anlamındaki sözcük nedir? Oyuncu önce çevreyi 14 bulmalı, ardından 14 harfli bir sözcük aramalıdır. Oysa rehber sözcüğü altı harflidir; taslak ayrıca kendi içinde de sorunludur.
Bu soruyu yalnız harf sayısını düzelterek kurtarmak yeterli olmayabilir. Amaç rehber sözcüğünü bulmaksa geometri işlemi gereksiz yük oluşturur. Amaç iki aşamalı bulmaca ise bunun açıkça söylenmesi ve her basamağın doğru kurulması gerekir. Türün beklentisi, adalet ölçütünü değiştirir.
İki ayrı soru üretin
Kelime çalışması için Bir yerde ziyaretçilere yol gösterip bilgi veren kişi tanımı ve uygun harf sayısı kullanılabilir. Hesap çalışması için ise dikdörtgenin çevresi doğrudan sorulur. İki cevap sonra başka bir bulmacada birleştirilecekse bağlantı açık kurulur.
Bu ayrıştırma oyunu mutlaka kolaylaştırmak değildir. Her adımda neyin sınandığını görünür yapar. Bir deneme sırasında oyuncuya önce hesabı, sonra kelimeyi ayrı sormak da hatanın yerini anlamayı sağlar. Yalnız sonuç puanı hangi basamağın başarısız olduğunu söylemez.
Basamak hatasını görünür kılan kayıt
İki aşamalı bir soruda küçük bir cevap çizelgesi kullanın: Ara sonuç, son cevap, gerekçe. Bir oyuncu ara hesabı doğru yapıp sözcüğü bulamıyorsa başka; sözcüğü bilip sayıyı yanlış hesaplıyorsa başka bir durum vardır. Yalnız son kutuyu kaydetmek bu farkı siler.
Örnek olarak üç ile ikiyi toplayıp beş harfli bir meyve arama görevi verilebilir. Elma dört harflidir; kiraz beş harflidir. Oyuncu elma yazdıysa harf kontrolü kaçmış olabilir, fakat nedenini ayrıca sorun. Böyle bir etkinlik hesap ve kelimeyi bilerek birleştiriyorsa uygundur. Yine de kelime bilgisini tek başına ölçtüğünü iddia etmemeli. Görev tasarımındaki çoklu basamaklar açıkça görünür olduğunda oyuncu neyi geliştireceğini, yazar da neyi değerlendirdiğini daha iyi anlar.
Kendiniz deneyin: üç kontrol sorusu
Önce kendi cevabınızı yazın; sonra çözümü açıp gerekçenizle karşılaştırın.
1. Bir soruda birden fazla beceri bulunması her zaman kusur mu?
Çözümü ve gerekçeyi göster
Hayır. Bütünleşik bulmacalarda amaç bu olabilir. Ancak beklenti, yönerge ve çözüm yolu buna uygun olmalı.
2. Doğru kelimeyi bilen ama hesabı yanlış yapan kişi kelimeyi bilmiyor sayılır mı?
Çözümü ve gerekçeyi göster
Bu sonuç desteklenmez. Ölçülen toplam görev başarısı ile tek beceri ayrılmalı.
3. Soruya daha uzun açıklama eklemek sorunu çözer mi?
Çözümü ve gerekçeyi göster
Yalnız açıklık eksikse yardımcı olur. Gereksiz basamak veya yanlış hesap, uzun metinle düzelmez.
Çalışmadan sonra
Bir soruyu hazırlarken çözümü fiil fiil yazın: oku, hesapla, hatırla, eşleştir. Listedeki her eylemin hedefiniz için gerekli olup olmadığını sorun. Böylece başarısızlık halinde neyi geliştirmek gerektiği de daha açık görünür.
Konuyu genişletmek için Adil Kelime Sorusu Hazırlama: Tanım, Alternatif Cevap ve Düzeltme Dosyası rehberine geçebilirsiniz.
Hamdi Sarıkaya, Kelime Rotası’nın yayın sorumlusudur. Site, soru havuzu ve kullanıcı geri bildirimleri bu yayın sorumluluğu altında yönetilir.
Yayın ilkelerimiz