Rehberin bölümleri
Bir listede üçüncü sıradan beşinci sıraya gerilemek, kişinin önceki performansından daha kötü yaptığı anlamına gelmeyebilir. Sıra, yalnız kişinin sonucuna değil diğer katılımcılara da bağlıdır. Gerçek bir liderlik kaydı kullanmadan, iki kurmaca sonuç tablosuyla mutlak puan ve göreli konumu ayıralım.
Aynı puan, başka sıra
İlk gün beş kişinin puanları 90, 85, 80, 70 ve 60 olsun. 80 puan alan Eren üçüncüdür. İkinci gün sonuçlar 95, 92, 88, 84 ve 80 olsun. Eren yine 80 puan aldıysa bu kez beşincidir. Puanı değişmemiş, karşılaştırma grubunun sonuçları değişmiştir.
Bu örnek aynı koşulların ve karşılaştırılabilir puanların bulunduğunu varsayar. Gerçek oyunlarda soru seti veya puan kuralı değişiyorsa aynı puan bile bütünüyle aynı performansı temsil etmeyebilir. Önce ölçünün karşılaştırılabilirliğini, sonra sıranın anlamını düşünmek gerekir.
Yüksek sıra her zaman yüksek puan değil
Eren üçüncü gün daha düşük puan alıp daha zayıf bir grupta birinci de olabilir. Bu nedenle sıra yükseldiği için beceri kesin arttı, sıra düştüğü için geriledi demek yeterli kanıta dayanmaz. Kişinin kendi sonuçları ve grubun yapısı ayrı izlenmelidir.
Bir raporda puan, sıra ve katılımcı sayısını birlikte göstermek daha açıklayıcıdır. On kişide beşinci olmakla yüz kişide beşinci olmak aynı konum değildir. Yine de yalnız bu üç sayıdan kişilerin ne kadar çalıştığı, ne bildiği veya hangi yardım aracını kullandığı çıkarılamaz. Verinin söylemediği nedenleri eklemeyin.
Eşit puanlar sıralamayı belirsizleştirir
Bir listede puanlar 90, 80, 80, 70 olsun. İki kişinin 80 puan alması halinde sıra numaralarının nasıl verileceği kurala bağlıdır. Bir sistem 1, 2, 2, 4; başka bir gösterim 1, 2, 2, 3 kullanabilir. Bu yazı sitenin canlı liderlik hesabını değiştirmez; gösterim tercihlerinin sonucu nasıl anlattığını örnekler.
Eşitlik durumunda süre veya başka ölçüt kullanılıyorsa bu ölçüt açık olmalıdır. Daha yukarıda görünmek her zaman daha yüksek puan demek değildir. Bir ekran görüntüsünden eşitlik çözme kuralını tahmin etmek yerine açıklamaya bakın. Kendi çalışma tablonuzda puan eşitliğini ayrı işaretleyebilirsiniz. Böylece yalnız sıra numarasına bakarak iki kişinin performansı arasında veride olmayan farkı üretmezsiniz.
Kendiniz deneyin: üç kontrol sorusu
Önce kendi cevabınızı yazın; sonra çözümü açıp gerekçenizle karşılaştırın.
1. Aynı 80 puanla sıra neden değişti?
Çözümü ve gerekçeyi göster
Diğer kişilerin puanları değişti. Sıra göreli bir konumdur.
2. Birinci olanın geçen haftadan daha yüksek puan aldığı kesin mi?
Çözümü ve gerekçeyi göster
Hayır. Rakip sonuçları daha düşükse kendi puanı düşse bile birinci olabilir.
3. Sıra değişimini raporlarken hangi ek bilgi yararlı?
Çözümü ve gerekçeyi göster
Puan, katılımcı sayısı, karşılaştırılan dönemin kuralları ve soru koşulları. Bunlar yorumun kapsamını gösterir.
Çalışmadan sonra
Sıralamayı motivasyon için kullanabilirsiniz; fakat öğrenme gelişiminin tek göstergesi yapmayın. Kendi hatalarınızın türü ve benzer koşullardaki doğru cevaplarınız, sıranın neden değiştiğini anlamada daha doğrudan bilgi sağlayabilir.
Konuyu genişletmek için Veri, Ölçüt ve Ölçüm: Sayıların Söylediğini Doğru Yorumlama rehberine geçebilirsiniz.
Hamdi Sarıkaya, Kelime Rotası’nın yayın sorumlusudur. Site, soru havuzu ve kullanıcı geri bildirimleri bu yayın sorumluluğu altında yönetilir.
Yayın ilkelerimiz