Rehberin bölümleri
Okuduğumuz metni zihnimizde tamamlama alışkanlığı çoğu zaman yararlıdır; ama bir davetiyede eksik adresi veya katılım koşulunu tahmin etmek yanlış yere götürebilir. Bu çalışma, okurun anlama becerisini eksik metni telafi etme becerisiyle karıştırmamak için hazırlanmıştır. Kurmaca bir etkinlik notunda hangi bilgilerin bulunduğunu tek tek ayıracağız.
Davetiye neyi söylüyor?
Cumartesi 15.00'te çizim buluşmamıza bekliyoruz. Malzemelerinizi getirmeniz yeterli. Etkinlik avluda yapılacak. Yağmur halinde yeni yerimizi aynı gün duyuracağız.
Metin günün adını ve saati veriyor; fakat takvim tarihini, avlunun adresini, yaş sınırını ve ücret durumunu belirtmiyor. Malzemelerinizi getirmeniz yeterli ifadesi günlük dilde başka hazırlık beklenmediğini düşündürür. Buna rağmen ücret, kayıt ve yaş sınırı gibi önemli alanları bu ifadeye yüklemek iletişim açısından güvenilir değildir.
Çelişki ile eksikliği ayırın
Metinde hem 15.00 hem 16.00 yazsaydı bir çelişki olurdu. Buradaki sorun çoğunlukla eksik bilgidir. Yağmur halinde yeni yer duyurulacağı söyleniyor ama hangi kanaldan öğrenileceği açıklanmıyor. Bu boşluğu herkesin bildiğini varsaymak, ilk kez katılacak okuru dışarıda bırakır.
Düzeltme için tarih, açık adres ve duyuru kanalı eklenebilir. Ücret ve kayıt alanları da ayrı belirtilmelidir. Editör bunların değerini kendi uydurmamalı; düzenleyiciden öğrenmelidir. Metni dil bilgisi bakımından kusursuz hale getirmek, eksik organizasyon bilgisini üretmez.
Soruları öncelik sırasına koyun
Davetiye için eksik bilgi listesi uzun olabilir. Her boşluk aynı derecede acil değildir. Tarih ve adres olmadan katılım planlanamaz; kalem markası gibi bir ayrıntı ise çizim buluşmasının temel koşulu olmayabilir. Düzenleyiciye sorulacakları karar etkisine göre sıralayın: önce ne zaman ve nerede, sonra kayıt ve gerekli hazırlık, ardından isteğe bağlı ayrıntılar.
Bu sıralama eksikliği tahminle doldurmak değildir. Tam tersine hangi sorunun cevaplanmadan kalamayacağını gösterir. Etkinliğin ücretsiz olduğunu varsaymak yerine ücret durumunu sorun; avlunun bilindiğini varsaymak yerine açık konumu isteyin. Son denetimde yeni katılımcı rolüne geçip yalnız metni kullanarak plan çıkarın. Planın bir adımı dışarıdan bilgi gerektiriyorsa davetiyede o bağlantının nasıl sağlandığı belirtilmelidir. Eksik bilgiyle yanlış bilgi aynı sorun değildir, fakat ikisi de uygulamayı durdurabilir.
Kendiniz deneyin: üç kontrol sorusu
Önce kendi cevabınızı yazın; sonra çözümü açıp gerekçenizle karşılaştırın.
1. Etkinliğin ücretsiz olduğu kesin mi?
Çözümü ve gerekçeyi göster
Hayır. Metin bunu açıkça söylemiyor. Yeterli sözüne dayanıp parasal bir koşul hakkında kesin hüküm vermek yerine açıklama istenir.
2. Yağmur olursa etkinlik iptal mi?
Çözümü ve gerekçeyi göster
Metin iptal demiyor; yeni yer duyurusundan söz ediyor. Bunun nereden izleneceği eksik.
3. Avluda sözü mekân bilgisi midir?
Çözümü ve gerekçeyi göster
Bir mekân türü ve konum ipucudur. Okurun hangi avluyu bilmediği durumda tek başına ulaşılabilir adres değildir.
Çalışmadan sonra
Bir metni gözden geçirirken Bunu ben bildiğim için mi anlıyorum, metin söylediği için mi sorusunu sorun. İlk kez gelen okur için gerekli ayrıntılar, yazarın çevresindeki herkesçe bilinen ayrıntılardan farklı olabilir. Eksiklik kontrolü bu dışarıdan bakışı sağlar.
Konuyu genişletmek için Metni Anlama Atölyesi: Ana Düşünce, Özet, Yorum, Tanım ve Örnek rehberine geçebilirsiniz.
Hamdi Sarıkaya, Kelime Rotası’nın yayın sorumlusudur. Site, soru havuzu ve kullanıcı geri bildirimleri bu yayın sorumluluğu altında yönetilir.
Yayın ilkelerimiz