Çalışma hayatının en temel kavramı "Asgari Ücret", kağıt üzerinde tek bir rakam gibi görünse de aslında "Brüt" ve "Net" olmak üzere iki farklı gerçekliği barındırır. Her ayın başında açıklanan veya iş sözleşmenizde yazan Brüt rakam ile ay sonunda banka hesabınıza yatan Net rakam arasındaki fark, çalışanların zihninde hep bir soru işareti oluşturur: "Benim param nereye gitti?"
2022 yılında yapılan tarihi düzenlemeyle asgari ücret üzerindeki Gelir Vergisi ve Damga Vergisi yükü kaldırılmıştır. Bu durum, "Vergi İstisnası" kavramını hayatımıza sokmuştur. Ancak vergi kalksa da, sosyal güvenlik sisteminin sürdürülebilirliği için SGK primi ve İşsizlik Sigortası gibi zorunlu kesintiler devam etmektedir. Ayrıca, çoğu çalışanın otomatik katıldığı BES (Bireysel Emeklilik Sistemi) de maaşı düşüren gizli kalemlerden biridir.
Bu rehberde; 2026 yılı güncel verileriyle brüt maaşın nasıl "net"e dönüştüğünü, işçinin cebinden çıkan paraların hangi fonlara aktarıldığını ve BES gibi isteğe bağlı kesintileri nasıl yönetebileceğinizi inceliyoruz. Aşağıdaki robot ile, brüt maaşınızı girerek kesintilerinizi kuruşu kuruşuna analiz edebilirsiniz.
Maaş Kesinti Analiz Robotu
Brüt maaşınızdan nereye ne kadar kesildiğini öğrenin.
*2026 tahmini asgari ücret varsayılan olarak girilmiştir.
Asgari Ücretten Hangi Kalemler Kesilir?
Bir işçinin brüt maaşından yapılan yasal kesintiler şunlardır:
1. SGK İşçi Payı (%14)
Sosyal Güvenlik Kurumu'na (SGK) ödenen primdir. Bu kesinti, sizin gelecekte emekli olmanızı, hastalandığınızda sağlık hizmeti almanızı ve rapor parası gibi ödeneklerden faydalanmanızı sağlar. Brüt maaşın %14'ü doğrudan bu fona aktarılır. Bu para devletin kasasına gitmez, sizin adınıza sosyal güvenlik havuzuna yatırılır.
2. İşsizlik Sigortası Fonu (%1)
Kendi isteğiniz dışında işsiz kalmanız durumunda (kovulma, iflas vb.), size İşsizlik Maaşı ödenebilmesi için oluşturulan fondur. Brüt maaşınızın %1'i her ay bu fona kesilir. Bu bir nevi "işsizlik kaskosu" primidir.
Gelir Vergisi ve Damga Vergisi (Devrim Niteliğinde Değişiklik)
Eskiden asgari ücretliler de ciddi oranda Gelir Vergisi ve Damga Vergisi öderdi. Ancak 2022 yılında yapılan düzenlemeyle; Asgari ücret tutarına kadar olan kazançlar vergiden istisna edilmiştir.
Bu ne anlama gelir? Eğer sadece asgari ücret alıyorsanız, maaşınızdan 1 kuruş bile vergi kesilmez. Eğer asgari ücretin üzerinde maaş alıyorsanız, maaşınızın asgari ücrete denk gelen kısmı vergiden muaf tutulur, sadece üzerindeki kısım vergilendirilir. Bu durum, tüm çalışanlar için (yüksek maaşlılar dahil) bir vergi avantajı yaratmıştır.
BES (Otomatik Katılım) Kesintisi Nedir?
45 yaş altı tüm çalışanlar, işe girdiklerinde otomatik olarak Bireysel Emeklilik Sistemi'ne (OKS) dahil edilirler. Bu sistemde brüt maaşın %3'ü kesilerek emeklilik şirketine aktarılır.
- Bu kesinti zorunlu değildir, "Cayma Hakkı" vardır.
- Sisteme girdiğinizde size SMS veya e-mail gelir. 2 ay içinde cayma hakkınızı kullanırsanız, kesilen paralar aynen iade edilir.
- Sistemde kalırsanız devlet %30 katkı payı verir.
Bordronuzda açıklayamadığınız bir eksiklik varsa, muhtemelen BES kesintisidir.
İşverene Maliyeti Nedir?
Siz maaşınızdan %15 (SGK+İşsizlik) kesinti yaşarken, işveren de sizin için ayrıca prim öder.
- SGK İşveren Payı: %15.5 (Teşvikli) veya %20.5
- İşsizlik Sigortası İşveren Payı: %2
Maaş bordronuzu okumayı bilmek, haklarınızı korumanın ilk adımıdır. Kesintilerin nereye gittiğini bilmek, hem emeklilik planlamanızı yapmanızı sağlar hem de olası hataları fark etmenize yardımcı olur. Özellikle BES kesintisi konusunda tercihinizi (devam veya iptal) bilinçli yapmanız, aylık nakit akışınızı doğrudan etkiler.