Rehberin bölümleri
Bir sözlük açıklamasını kartın arkasına aynen taşımak, kelimeyi kendi başımıza kullanabildiğimizi göstermez. Sözlük güvenilir anlam kontrolü için değerlidir; öğrenme kartı ise kendi örneğimizle anlamı sınamalıdır. Bu çalışmada eşik, iz, örgü ve kaynak sözcükleriyle farklı bağlamlar kuracağız. Amaç sözlük yerine geçmek değil, okunan açıklamayı etkin kullanıma çevirmektir.
Dört kartın ön yüzü
Eşik kartına Kapıdan geçerken ayağım yükseltiye takıldı cümlesini yazın. İz için Karda bıraktığı ayak biçimleri kapıya kadar gidiyordu örneğini kullanın. Örgü için İpliklerin düzenli biçimde birbirine geçirilmesiyle oluşan yüzey açıklamasını deneyin. Kaynak kartında ise Bu bilgiyi hangi kitaptan aldığını gösterdi cümlesi bilgi kaynağı anlamını seçer.
Her kart sözcüğün bütün anlamlarını kapsamaz. Kaynak sözcüğünün suyun çıktığı yer anlamını ayrıca çalışmak mümkündür. Tek kartı bütün anlamları bir arada isteyen uzun bir sınava çevirmek yerine hedef anlamı açık tutmak, cevap kontrolünü kolaylaştırır.
Arka yüzde ne bulunmalı?
Arka yüze hedef sözcük, seçilen anlamın kısa açıklaması ve bir yakın karşı örnek yazılabilir. İz için her lekenin mutlaka bir hareketin izi olmadığını tartışabilirsiniz; kaynak için bilgiye ulaşan kişiyle bilginin dayandığı eseri ayırabilirsiniz.
Kendi cümlenizi yazdıktan sonra sözlükle kontrol edin. Örneğiniz sözcüğü yalnız süs olarak kullanıyorsa anlamı sınamıyor olabilir. Bu çok güzel bir kaynaktır cümlesi hangi kaynak anlamının seçildiğini açık göstermez. Araştırma notunda kaynak kitabın adı ve ilgili sayfa belirtildi cümlesi ise ilişkiyi daha görünür kılar. Kaynak kullanımının doğruluğu ayrıca incelenebilir.
Kartı başka bağlama taşıyın
Kaynak kartını bilgi metninden su bağlamına taşıyalım: Patikanın sonunda suyun yerden çıktığı küçük bir kaynak vardı. Aynı sözcük bu kez başka anlam ilişkisi kurar. İki kartın örneklerini tek bir açıklamaya zorlamak yerine ayrı hedef anlamlar olarak tutabilirsiniz.
Eşik için de kapı örneğinin yanına Yeni bir dönemin eşiğinde cümlesini ekleyin. Burada fiziksel yükselti değil geçiş sınırı düşüncesi öne çıkar. Bu çalışma bütün anlamların aynı köken açıklamasını yapmaz; yalnız bağlam farkını gösterir. Kartın ön yüzünde hedef sözcüğü vermeden cümleyi tamamlatmayı, arka yüzde anlamı açıklatmayı deneyin. Bir kişi sözcüğü doğru tamamlayıp anlamı açıklayamıyorsa sonucu ayrı not edin. Tanıdık cümleyi sürdürmekle yeni bağlamda kullanmak aynı görev değildir. Kartı bu iki ihtiyacı karıştırmadan düzenleyin.
Kendiniz deneyin: üç kontrol sorusu
Önce kendi cevabınızı yazın; sonra çözümü açıp gerekçenizle karşılaştırın.
1. Bir kartta bütün anlamlar bulunmalı mı?
Çözümü ve gerekçeyi göster
Şart değil. Hedef anlam açıkça seçilebilir; diğer anlamlar ayrı kartlarda çalışılabilir.
2. Sözcüğü içeren her cümle iyi örnek mi?
Çözümü ve gerekçeyi göster
Hayır. Cümle anlamı seçtiren bir ilişki kurmalı; yalnız olumlu sıfat eklemek yeterli olmayabilir.
3. Kendi açıklamamız sözlüğe uymuyorsa ne yaparız?
Çözümü ve gerekçeyi göster
Örneği ve hedef anlamı yeniden inceleriz. Kişisel hatırlatıcıyı doğru tanım gibi korumayız.
Çalışmadan sonra
Kartı bitirdikten sonra sözcüğü kapatıp yalnız örnekten hangi anlamın çıkarıldığını kontrol edin. Birden fazla makul cevap varsa kartın görevi açık uçlu olabilir; tek cevap bekliyorsanız ayırıcı ayrıntıyı güçlendirin.
Konuyu genişletmek için Kelime Öğrenme Çalışma Dosyası: Hata Günlüğü, Tekrar ve Gelişim Takibi rehberine geçebilirsiniz.
Hamdi Sarıkaya, Kelime Rotası’nın yayın sorumlusudur. Site, soru havuzu ve kullanıcı geri bildirimleri bu yayın sorumluluğu altında yönetilir.
Yayın ilkelerimiz